Rodzina pokolenia historia zapisana w genogramie
Rodzina
Jaka jest rodzina i jaka jest jej historia? Jakie fakty z życia rodziny znamy, a które są skrywane? Ponadto, jakie role poszczególni jej członkowie pełnili lub pełnią? W jakie relacje wchodzili lub wchodzą oraz jakie więzi sami budowali lub budują? W jakich związkach funkcjonowali lub tworzą? Na co chorowali lub chorują? Czy byli lub są uzależnieni? Co więcej, jakie opowieści przekazywane są z pokolenia na pokolenie?
Drzewo rodziny
Genogram pomaga zrozumieć sytuację tu i teraz, a czasem nawet zajrzeć w przyszłość. Co sprawia, że analiza genogramu, obejmująca co najmniej trzy pokolenia, pozwala przewidzieć los danej osoby, jej zachowanie, trwałość związku, choroby czy uzależnienia? Przede wszystkim, na czym opiera się zapis przyszłości w teraźniejszości i przeszłości?
Odpowiednie role
Rodzinę można postrzegać jako system, gdzie każdy członek spełnia określone role. Ten system reguluje zestaw norm i zasad właściwych dla danej rodziny. Kiedy jedno ogniwo systemu się zmienia, na przykład przez śmierć członka, pozostałe muszą dostosować się do sytuacji. Ktoś musi przejąć rolę braku. Na przykład, gdy odchodzi ojciec rodziny, najstarszy syn często zostaje jego głową. Wtedy rezygnuje z dawnej roli na rzecz nowych obowiązków. Zaczyna troszczyć się o finanse, podejmuje pracę i opiekuje się rodzeństwem oraz matką. Mówimy, że przedwcześnie dorósł. Ciekawe jest jednak, czy ktoś przed nim w rodzinie zmierzył się z podobną sytuacją i jak ją rozwiązał.
Sekwencyjność
Rodzinę charakteryzuje sekwencyjność oraz cyrkularność działań. Oznacza to, że członkowie wpływają na siebie nawzajem, wywołując określone reakcje. Tworzą spiralę słowną lub powtarzalne koło zachowań, które wywołuje typowe reakcje dla rodziny. Na przykład, gdy mąż wraca do domu po alkoholu, a żona reaguje kłótliwością, on tłumaczy swój stan jej rozdrażnieniem, a ona swoje rozdrażnienie jego piciem. W takiej sytuacji trudno jest ustalić, co jest przyczyną, a co skutkiem. Wypracowuje się jednak specyficzny schemat zachowań charakterystyczny dla tej pary. Prawdopodobnie przejmą go także dzieci, ponieważ jest to jedyny wzorzec, jaki znają. Ich mózgi zapamiętają ten schemat i automatycznie go wykorzystają jako dorośli.
Transmisja wielopokoleniowa
Bowen, amerykański psychiatra i twórca terapii transgeneracyjnych, zwracał uwagę na transmisję wielopokoleniową, czyli przepływ procesów emocjonalnych z pokolenia na pokolenie. Jeśli pewne sprawy w rodzinie odcisnęły silne piętno, na przykład związane ze złamaniem norm społecznych czy religijnych, a nie zostały przepracowane, prawdopodobnie pojawią się ponownie w kolejnych pokoleniach. Często mają formę depresji lub chorób somatycznych. Trudne emocje — takie jak wstyd, gniew czy strach — mogą być przechowywane jako rodzinne tajemnice, których nikt nie powinien odkryć.
Obciążenie takim mitem rodzinnym może skutkować depresją, lękiem lub inną chorobą.
Ratunkiem dla rodziny i jej członków jest przeciwstawienie się destrukcyjnym mitom oraz schematom. Aktywna postawa i powiedzenie „nie” biernemu poddawaniu się przekonaniom typu: „świat jest zagrażający”, „kobiety są słabe”, „w naszej rodzinie nikt nie ma szczęścia”, „ciąży na nas fatum”, „cierpienie trzeba znosić”, „u nas nie ma rozwodów”, czy „brudy pierzemy we własnym domu” — to istotny krok do zmiany. Zmiana sposobu myślenia i zmierzenie się z trudnymi emocjami to szansa na przerwanie powtarzających się schematów oraz wprowadzenie pozytywnej transformacji.
Rodzina pokolenia historia zapisana w genogramie
Autor: Dorota Łojewska
Bibliografia:
Namysłowska, I. Przeszłość jest w teraźniejszości i przyszłości. Genogram w terapii rodzin.
