Słowniczek psychologiczny

Agorafobia

[z grec. agora = „rynek, miejsce publiczne”, phobia = „lęk”]

Lęk przed przebywaniem w miejscach publicznych lub sytuacjach, z których trudno uciec lub w których trudno uzyskać pomoc, często współwystępujący z napadami paniki.

agorafobia objawy | agorafobia leczenie | agorafobia jak pokonać | lęk przed otwartą przestrzenią

Źródło: Wikipedia

Agrofobia

[z grec. agros = „pole, wieś”, phobia = „lęk”]

Irracjonalny lęk przed otwartymi polami, łąkami, wsią lub szeroko rozumianą przestrzenią wiejską. Osoby cierpiące na agrofobię mogą odczuwać silny niepokój nawet na myśl o wyjeździe za miasto, przebywaniu na polu czy w lesie. Często mylona z agorafobią, ale dotyczy specyficznie terenów wiejskich.

agrofobia co to | lęk przed wsią | strach przed polem | agrofobia objawy | agrofobia leczenie

Źródło: Mojafobia.pl

Allodoxafobia

[z grec. allos = „inny”, doxa = „opinia”, phobia = „lęk”]

Lęk przed opiniami innych ludzi i ich oceną, co prowadzi do unikania sytuacji społecznych i publicznych wystąpień.

allodoxafobia objawy | lęk przed opiniami innych | strach przed krytyką | allodoxafobia leczenie

Anoreksja

[z grec. anorexia nervosa: an = „brak, pozbawienie”, orexis = „apetyt”]

Zaburzenie odżywiania polegające na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez osobę zaburzoną. Jednocześnie zaburzony jest obraz własnego ciała i występuje lęk przed przybraniem na wadze. Klasyfikacja ICD-10 wyróżnia dwie postaci anoreksji – jadłowstręt psychiczny i jadłowstręt psychiczny atypowy (F50.1). Klasyfikacja DSM-5 wyróżnia postać ograniczającą i postać z napadami objadania się/przeczyszczaniem. Anoreksję cechuje szybko postępujące wyniszczenie organizmu.

anoreksja objawy | anoreksja leczenie | jadłowstręt psychiczny | anoreksja nerwowa | jak leczyć anoreksję

źródło: Wikipedia

Atelofobia

[z grec. ateles = „niedoskonały”, phobia = „lęk”]

Strach przed niedoskonałością, co może powstrzymywać przed próbą czegoś nowego, paraliżując kreatywność i rozwój osobisty.

atelofobia objawy | lęk przed niedoskonałością | strach przed błędami | atelofobia terapia

Autofobia

[z grec. autos = „sam”, phobia = „lęk”]

Irracjonalny lęk przed samotnością lub byciem samemu ze sobą, prowadzący do ciągłego poszukiwania towarzystwa.

autofobia objawy | strach przed samotnością | lęk przed byciem samemu | autofobia leczenie

Atychifobia

[z grec. atychia = „niepowodzenie”, phobia = „lęk”]

Strach przed porażką, który blokuje podejmowanie ryzyka i nowych wyzwań, prowadząc do stagnacji życiowej i zawodowej.

atyhifobia objawy | lęk przed porażką | strach przed niepowodzeniem | atyhifobia jak pokonać

Decidofobia

[z łac. decidere = „zdecydować”, phobia = „lęk”]

Paraliżujący strach przed podejmowaniem decyzji z obawy przed błędem, prowadzący do prokrastynacji i unikania odpowiedzialności.

decidofobia objawy | lęk przed decyzjami | paraliż decyzyjny | decidofobia terapia

Depresja

[łac. depressio 'głębokość’, deprimere 'przygniatać']

Powszechne zaburzenie psychiczne, o podłoże endogennym (spowodowana nieprawidłowościami funkcjonowania organizmu) lub egzogennym (tzw. zewnątrzpochodnym). Charakteryzuje się uporczywym smutkiem i brakiem zainteresowania lub odczuwania przyjemności z wcześniej przyjemnych lub satysfakcjonujących zajęć.

depresja objawy | depresja leczenie | jak wyjść z depresji | depresja kliniczna | objawy depresji

Źródło: Encyklopedia PWN

Eisodofobia

[z grec. eisodos = „wejście”, phobia = „lęk”]

Strach przed wchodzeniem do nowych miejsc lub pomieszczeń, często mylony z agorafobią.

eisodofobia co to | lęk przed wejściem do pomieszczeń | strach przed nowymi miejscami

Fobia społeczna

[z grec. phóbos = „strach”, łac. socialis = „towarzyski”]

Silny, uporczywy lęk przed sytuacjami społecznymi, w których istnieje ryzyko bycia ocenianym przez innych. Osoby z fobią społeczną boją się zawstydzenia, upokorzenia lub odrzucenia. Najczęstsza fobia wieku dorosłego.

fobia społeczna objawy | lęk społeczny | jak leczyć fobię społeczną | fobia społeczna terapia

Źródło: Wikipedia

FOMO (Fear Of Missing Out)

[ang. Fear Of Missing Out = „lęk przed przegapieniem”]

Lęk przed tym, że coś ciekawego nas omija, co prowadzi do ciągłego sprawdzania mediów społecznościowych.

FOMO co to | lęk przed przegapieniem | FOMO objawy | jak pokonać FOMO

FOBO (Fear Of Better Option)

[ang. Fear Of Better Option = „lęk przed lepszą opcją”]

Lęk przed podjęciem złej decyzji lub przegapieniem lepszej opcji, co prowadzi do paraliżu decyzyjnego.

FOBO co to | lęk przed lepszą opcją | paraliż decyzyjny | FOBO jak pokonać

Źródło: Wikipedia

Hipomania

[gr. hypo 'pod, poniżej’, mania 'szał']

Okres podwyższonego, ekspansywnego lub drażliwego nastroju, któremu towarzyszą: zawyżona samoocena, zmniejszona potrzeba snu, gonitwa myśli, rozproszenie uwagi, wzmożona mowa, pobudzenie psychoruchowe oraz zwiększone zaangażowanie w ryzykowne czynności. Jeden lub więcej epizodów hipomanii jest charakterystycznych dla choroby afektywnej dwubiegunowej.

hipomania objawy | hipomania a mania | choroba dwubiegunowa | hipomania leczenie

Źródło: APA, PWN

JOMO (Joy Of Missing Out)

[ang. Joy Of Missing Out = „radość z przegapiania”]

Radość z świadomego odpuszczania wydarzeń i mediów społecznościowych, przeciwieństwo FOMO, prowadząca do większego spokoju i satysfakcji z teraźniejszości.

JOMO co to | radość z przegapiania | jak osiągnąć JOMO | przeciwieństwo FOMO

Klaustrofobia

[z łac. claustrum = „zamknięcie”, phobia = „lęk”]

Irracjonalny lęk przed zamkniętymi, ciasnymi przestrzeniami (windy, tunele, samoloty, MRI). Często towarzyszą mu objawy paniki przy próbie wejścia w takie miejsce.

klaustrofobia objawy | lęk przed ciasnotą | klaustrofobia leczenie | strach przed windą

Źródło: Wikipedia

Koinofobia

[z grec. koinos = „wspólny”, phobia = „lęk”]

Lęk przed zwykłymi, codziennymi sytuacjami, które inni uważają za normalne, prowadzący do izolacji społecznej.

koinofobia co to | lęk przed codziennością | strach przed zwykłymi rzeczami

Lęk

[ang. anxiety]

Emocja charakteryzująca się niepokojem i somatycznymi objawami napięcia. Osoba odczuwająca lęk przewiduje zbliżające się niebezpieczeństwo, katastrofę lub nieszczęście. W odróżnieniu od strachu, lęk jest uważany za reakcją zorientowaną na przyszłość i skoncentrowaną na rozproszonym zagrożeniu.

lęk objawy | rodzaje lęku | lęk uogólniony | jak radzić sobie z lękiem

Źródło: APA

Neofobia

[z grec. neo = „nowy”, phobia = „lęk”]

Ogólny lęk i niechęć do zmian, nowości, nowych doświadczeń, sytuacji, co hamuje adaptację do zmieniającego się świata.

neofobia objawy | lęk przed nowością | strach przed zmianą | neofobia leczenie

Źródło: Wikipedia

Nomofobia

[ang. No Mobile Phone Phobia = „lęk bez telefonu”]

Lęk przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego, objawiający się niepokojem gdy bateria się rozładowuje lub brak zasięgu.

nomofobia objawy | uzależnienie od telefonu | lęk przed brakiem telefonu | nomofobia test

Projekcja

[łac. proicere 'wyrzucać przed siebie']

Jako pierwszy termin ten wprowadził do psychologii Zygmunt Freud. Projekcją nazywamy proces, w którym przypisuje się własne pozytywne lub negatywne cechy, afekty i impulsy innej osobie lub grupie osób. Jest to często mechanizm obronny, mający na celu uniknięcie frustracji względem siebie.

projekcja psychologiczna | mechanizm obronny projekcja | przykłady projekcji

Źródło: APA

Przeniesienie

[niem. die Übertragung]

Zjawiskiem przeniesienia określa się przemieszczenie odczuć związanych z istotnymi dla nas osobami (np. rodzicami) na innych, z którymi stykamy się w życiu. Przeniesienie sprawia, że nasze wyobrażenia i emocje dotyczące danej osoby lub ludzi ogólnie, nie są do końca zgodne ze stanem faktycznym.

przeniesienie w psychoterapii | przeniesienie Freud | przeniesienie przeciwprzeniesienie

Źródło: Oxford English Dictionary, New Economics Foundation

Psychoterapia

[gr. psychḗ ‘dusza’, therapeía ‘leczenie’]

Specjalistyczne metody oddziaływania psychologicznego, które prowadzą do trwałej zmiany w funkcjonowaniu ludzi wykazujących zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania o charakterze psychogennym, np. nerwicowe i psychosomatyczne, osobowości, a także uzależnienia

psychoterapia co to | rodzaje psychoterapii | psychoterapia Warszawa | kiedy iść na psychoterapię

Źródło: Encyklopedia PWN

Psychotraumatologia

[gr. ψυχή 'dusza’, τραύμα 'rana, uraz']

Dziedzina psychologii i obszar badań nad konsekwencjami stresu traumatycznego. Zdarzenia traumatyczne to stresory związane z zagrożeniem życia i zdrowia. W konsekwencji przeżycia takich zdarzeń niektóre osoby mogą doświadczać zaburzeń potraumatycznych i innych zakłóceń funkcjonowania.

psychotraumatologia co to | PTSD | terapia traumy | psychotraumatologia studia

Źródło: Uniwersytet Warszawski, Medonet

PTSD

[ang. Post-Traumatic Stress Disorder]

Zaburzenie psychiczne rozwijające się po przeżyciu lub byciu świadkiem traumatycznego wydarzenia (wypadek, przemoc, wojna, katastrofa). Objawy: flashbacki, koszmary, unikanie, nadmierna czujność.

PTSD objawy | zespół stresu pourazowego | trauma wojenna | leczenie PTSD

Źródło: Wikipedia

Strach

[ang. fear]

Podstawowa emocja wywołana wykryciem bezpośredniego zagrożenia, polegająca na natychmiastowej reakcji alarmowej, która mobilizuje organizm poprzez wywołanie zespołu zmian fizjologicznych. Strach różni się od lęku tym, że jest uważany za odpowiednią krótkoterminową reakcję na obecne, wyraźnie zidentyfikowalne zagrożenie.

strach a lęk | różnica między strachem a lękiem | reakcja fight or flight

Źródło: APA

Technofobia

[z grec. technē = „sztuka, umiejętność”, phobia = „lęk”]

Strach przed techniką, urządzeniami elektronicznymi, a ostatnio także przed sztuczną inteligencją (AI).

technofobia co to | lęk przed technologią | strach przed AI | technofobia przykłady

Thanatofobia

[z grec. thanatos = „śmierć”, phobia = „lęk”]

Patologiczny strach przed śmiercią własną lub bliskich, często prowadzący do unikania rozmów o końcu życia.

thanatofobia objawy | lęk przed śmiercią | strach przed umieraniem | thanatofobia leczenie

Trauma

[gr. τραύμα ’ rana, uraz']

Każde niepokojące doświadczenie, skutkujące znacznym strachem, bezradnością, dysocjacją, dezorientacją lub innymi destrukcyjnymi uczuciami na tyle intensywnymi, że mają długotrwały i negatywny wpływ na postawy, zachowanie i inne aspekty funkcjonowania danej osoby.

trauma psychologiczna | objawy traumy | terapia traumy | PTSD co to

Źródło: APA, PWN

Trypofobia

[z grec. trýpa = „dziura”, phobia = „lęk”]

Silny wstręt lub lęk przed skupiskami małych otworów (np. plaster miodu, gąbka, nasiona lotosu). Choć nie jest oficjalnie uznana w DSM-5, dotyka wielu osób.

trypofobia co to | lęk przed dziurami | trypofobia test | trypofobia zdjęcia

Źródło: Wikipedia

Wellbeing

[ang. wellbeing, well-being 'dobrostan']

Stan komfortu, zdrowia lub szczęścia. Dobre samopoczucie można rozumieć jako to, jak ludzie się czują i jak funkcjonują, zarówno na poziomie osobistym, jak i społecznym, oraz jak oceniają swoje życie jako całość.

wellbeing co to | dobrostan psychiczny | jak poprawić wellbeing | wellbeing w pracy

Źródło: Oxford English Dictionary, New Economics Foundation

Zaburzenia osobowości

[ang. personality disorders, PD]

Zaburzenia obejmujące wzorce postrzegania, odnoszenia się i myślenia o środowisku i sobie, które zakłócają długoterminowe funkcjonowanie. Rozpoznaje się 10 głównych zaburzeń i dzieli się je na trzy grupy. Grupa 1 obejmuje zaburzenia paranoiczne, schizoidalne i schizotypowe. Grupa 2 to osoby aspołeczne, borderline, histrioniczne i narcystyczne. Do grupy 3 należą osoby unikające, zależne i obsesyjno-kompulsywne.

zaburzenia osobowości objawy | typy zaburzeń osobowości | borderline | narcystyczne zaburzenie osobowości

Źródło: APA

Bibliografia

  • Źródła bazowe (APA, Encyklopedia PWN, Oxford English Dictionary, New Economics Foundation): Lęk, Hipomania, Projekcja, Przeniesienie, Psychoterapia, Strach, Trauma, Wellbeing, Zaburzenia osobowości.
  • Źródła dodatkowe (Wikipedia, Mojafobia.pl, Medonet, Uniwersytet Warszawski): Agorafobia, Agrofobia, Anoreksja, Fobia społeczna, FOBO, Klaustrofobia, Neofobia, PTSD, Trypofobia, Psychotraumatologia.